Bên trong hội trường lớn của LUCN (Laccovia University of Cognitive Neuroscience), ánh nắng chiều xuyên qua những khung cửa kính cao vút, kéo những vệt sáng dài xuống nền đá. Bục giảng nằm giữa hai mảng sáng tối, còn hơn một trăm sinh viên phía dưới gần như chìm trong bóng râm.
Giáo sư Minh khẽ đặt những đốt ngón tay lên mặt bàn gỗ.
Một tiếng gõ nhẹ.
Ngừng một nhịp.
Rồi thêm hai tiếng nữa, đều và chậm, tạo thành một tiết tấu đơn giản nhưng đủ để xuyên qua những tiếng xì xào đang rải rác trong hội trường.
Không cần lên tiếng, Minh chờ. Âm thanh thưa dần. Những cuộc trao đổi nhỏ lẻ lần lượt tắt đi. Từng ánh mắt hướng lên bục giảng, cho đến khi hội trường gần như hoàn toàn yên tĩnh. Minh quét mắt qua lớp học. Khóe miệng ông hơi cong lên.
“Đừng biến sự gắn kết thành một câu chuyện cổ tích lãng mạn về hormone.”
Giọng ông trầm, không cao, nhưng đủ sắc để cắt ngang những ý nghĩ lơ đãng — giọng của một người đã quá quen với những căn phòng nơi mọi câu nói đều có thể bị chất vấn.
“Oxytocin không phải là tình yêu.”
Ông dừng một nhịp, đủ để câu nói tự lắng xuống.
“Ở đây có ai từng nghĩ rằng chỉ cần tiêm oxytocin là có thể khiến một người yêu mình mù quáng không?”
Không ai trả lời, chỉ có vài cái lắc đầu rất nhẹ. Minh không ép họ phản ứng. Ông quay về phía bảng, cầm viên phấn. Trên bảng hiện ra hai hình đơn giản: một điểm nằm sâu bên trong, một vùng trải rộng hơn ở phía trước.
“Nếu nghĩ như vậy…” ông vừa nói vừa bổ sung vài nét, “thì các em đang đánh giá quá thấp cách bộ não con người vận hành.”
Tiếng phấn cọ lên bảng vang rõ trong không gian yên tĩnh.
“Oxytocin không ra lệnh cho não: hãy tin người này.” Ông quay nửa người lại. “Nó chỉ làm thay đổi cách các tín hiệu xã hội được xử lý — một ánh mắt, một khoảng cách, một giọng nói, một dấu hiệu an toàn… hoặc không an toàn.”
Một cánh tay giơ lên từ hàng ghế giữa. Minh dừng lại, khẽ gật đầu ra hiệu.
“Thưa giáo sư, nhưng nếu nó làm giảm phản ứng phòng vệ, thì chẳng phải cuối cùng vẫn dẫn đến việc tạo lập niềm tin sao?”
Cả lớp im lặng chờ phản ứng. Minh nhìn cậu sinh viên vài giây rồi khẽ gật đầu.
“Câu hỏi hay. Nhưng em đang nhầm giữa việc ‘hạ vũ khí’ và ‘bắt tay’.” Ông quay lại bảng, đầu phấn gõ nhẹ vào điểm sâu bên trong. “Ngay cả khi phản ứng sợ hãi hay phòng vệ giảm xuống, điều đó cũng chỉ có nghĩa là em bớt nhìn người đối diện như một mối đe dọa.”
Ông ngừng lại.
“Hạ vũ khí không có nghĩa là em đã quyết định tin họ.”
Viên phấn vạch một đường sang vùng phía trước.
“Còn từ đó có đi đến niềm tin hay không thì câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Các em còn phải nhớ người này từng làm gì, lời họ nói có khớp với những gì các em biết không, và kinh nghiệm trước đây đang nói với các em điều gì.” Minh đặt viên phấn xuống khay, phủi nhẹ bụi trắng trên đầu ngón tay. “Oxytocin không viết lại nhận thức của các em. Nó có thể làm thay đổi cách các em tiếp nhận tín hiệu, nhưng nó không đưa ra quyết định thay các em.”
Ánh mắt ông quét qua hàng ghế, phẳng lặng.
“Giữa việc không còn xem một người là mối đe dọa và việc thật sự trao niềm tin cho họ… vẫn còn một khoảng rất xa.” Minh để câu nói treo lại vài giây, ánh mắt chậm rãi lướt qua những hàng ghế phía dưới. “Vấn đề là đôi khi các em tự bước qua khoảng cách đó mà không nhận ra.”
Một vài sinh viên hơi nhướng mày. Minh không giải thích thêm. Ông đặt viên phấn xuống, cầm lấy chiếc micro không dây trên bàn rồi thong thả bước xuống lối đi giữa hai dãy bàn. Gót giày nện từng nhịp chậm rãi trên sàn gỗ, cho đến khi dừng lại ngay cạnh một nam sinh đang cúi nhìn xuống tập vở.
Ông kéo nhẹ chiếc ghế bên cạnh rồi ngồi xuống. Thay vì giữ khoảng cách của một người đang đứng lớp, Minh nghiêng nửa thân trên về phía cậu ta, cẳng tay tựa hờ lên mép bàn. Tay phải ông giữ chiếc micro bên hông, ngón cái đặt hờ trên công tắc nguồn. Minh nhìn cậu sinh viên vài giây. Mí mắt hơi hạ, ánh nhìn mềm đi, giọng nói cũng hạ xuống chỉ vừa đủ cho người đối diện nghe thấy.
“Năm cuối, bài luận tốt nghiệp của tôi thực ra tôi đã bịa số liệu.”
Cậu sinh viên ngẩng lên. Minh vẫn giữ nguyên vẻ mặt.
“Thời hạn nộp bài khi đó đã rất gần. Tôi không kịp làm mẫu đối chứng nên tự điền thông số cho khớp mô hình. Đến giờ bản in đó chắc vẫn còn nằm đâu đó trên tầng bốn thư viện trường.”
Cậu sinh viên khựng lại. Đôi vai vốn hơi co lại từ lúc Minh ngồi xuống chậm rãi thả lỏng. Nét căng quanh chân mày dịu đi, ánh mắt cũng thôi lảng tránh. Cậu nhìn Minh thêm một lúc, vẻ dè chừng ban đầu dần nhường chỗ cho một chút ngạc nhiên lẫn nhẹ nhõm.
Minh chờ đúng lúc ấy, khẽ nghiêng đầu.
“Hôm qua em gửi email cho tôi về việc nộp trễ?”
“Dạ. Máy tính em hỏng ạ.”
Minh không đáp. Ông chỉ nhìn cậu sinh viên thêm một lúc, vẻ mặt vẫn bình thản như khi nghe một câu trả lời hoàn toàn bình thường. Ngón cái trên thân micro khẽ ấn xuống.
Cậu sinh viên xoay cây bút giữa hai ngón tay. Ánh mắt cậu chạm phải Minh một thoáng rồi lại hạ xuống trang vở. Minh vẫn không nói gì. Cây bút trong tay cậu ngừng xoay.
“Dạ… thật ra hôm qua sinh nhật bạn em.”
Minh hơi nghiêng đầu, tiếp tục nghe.
“Em uống hơi nhiều rồi ngủ quên tới ba giờ sáng. Sau đó em viết email nói máy tính bị hỏng.”
Từng chữ vang rõ qua hệ thống loa của cả giảng đường. Cả hội trường im bặt đúng một nhịp. Rồi tiếng cười bật lên từ khắp các hàng ghế.
Cậu sinh viên cứng người. Ánh mắt hạ xuống chiếc micro trong tay Minh rồi lập tức ngẩng phắt lên nhìn ông. Mặt cậu đỏ bừng, môi hé ra nhưng không nói được câu nào.
Minh gạt công tắc trở lại. Nét ấm áp trên gương mặt ông rút đi, mí mắt nâng lên đôi chút, ánh nhìn trở lại vẻ tĩnh và sắc quen thuộc. Khóe môi chỉ còn giữ một đường cong rất nhẹ. Ông đứng dậy, sửa lại cổ tay áo.
“Em yên tâm.” Minh nhìn xuống cậu sinh viên. “Thư viện tầng bốn không cất bất kỳ bản luận gian lận nào của tôi cả.”
Cả giảng đường lại bật cười.
“Công trình phát triển từ bài luận đó sau này được đăng trên một tạp chí quốc tế. Số liệu gốc đã được đối chiếu lại trước khi công bố.”
Minh xoay người, thong thả bước ngược lên bục giảng. Tiếng cười vẫn còn rải rác giữa những hàng ghế. Một vài sinh viên nhìn sang cậu nam sinh ban nãy rồi lại nhìn chiếc micro trong tay Minh. Có người bật cười lần nữa khi chợt hiểu ra.
Minh đặt chiếc micro xuống bàn, cầm viên phấn lên rồi viết lên bảng một dòng ngắn.
Nguyên lý bộc lộ tương hỗ.
Tiếng phấn dừng lại. Minh phủi nhẹ đầu ngón tay, liếc xuống cậu sinh viên ban nãy.
“Máy tính nhớ sửa trước buổi sinh nhật tiếp theo nhé.”
Cả giảng đường lại bật cười. Cậu sinh viên úp mặt xuống quyển vở.
Minh khép tập giáo trình lại một tiếng cạch, nhìn đồng hồ.
“Hôm nay tới đây thôi. Các em nghỉ.”
✦ ✦ ✦
Cánh cửa hội trường khép lại sau lưng Minh. Tiếng cười và tiếng ghế xê dịch vẫn vọng ra từ bên trong. Một vài sinh viên đi ngang cúi đầu chào. Minh đáp lại bằng một cái gật nhẹ, không dừng bước.
Ra khỏi LUCN, thành phố đã vào giờ tan tầm. Dòng người dồn xuống ga tàu, tiếng còi xe lẫn với tiếng loa thông báo và những cuộc trò chuyện chồng lên nhau. Minh hòa vào giữa họ, chiếc cặp vẫn nằm gọn bên tay trái.
Trước lối xuống cầu thang, một nam thanh niên đứng gần như chắn hết đường, mắt dán vào điện thoại. Minh không gọi. Ông giảm bước đúng lúc còn cách cậu ta vài mét, ánh mắt lướt qua khoảng trống bên trái rồi hơi xoay vai theo hướng ấy. Cậu thanh niên ngẩng lên. Ánh mắt cậu chạm vào Minh, rồi theo quán tính nhìn sang khoảng trống ông vừa hướng tới. Cậu dịch sang bên phải. Minh đi qua. Không ai nói với ai câu nào.
Đoàn tàu vừa tới ga khi Minh bước xuống hết cầu thang. Ông vào toa, đứng cạnh cửa, một tay giữ thanh vịn.
Đối diện là một cô gái trẻ. Cứ vài giây cô lại nhìn điện thoại, rồi ngẩng lên bảng tên ga. Khi tàu chạy, cô mở bản đồ tuyến, phóng to một đoạn rồi tắt màn hình. Minh nhìn một lần. Sau đó không để ý nữa.
Hai trạm trôi qua.
Khi tàu bắt đầu giảm tốc ở ga kế tiếp, Minh cất điện thoại vào túi. Ông buông thanh vịn, dịch người gần cửa hơn nửa bước. Cô gái phía đối diện lập tức cất điện thoại theo. Minh nhìn thấy động tác ấy qua lớp kính cửa tàu. Ông đứng yên.
Cửa mở. Dòng người phía sau bắt đầu đẩy về phía trước. Cô gái bước xuống cùng họ. Minh không xuống.
Cô đi được vài bước thì chậm lại. Bảng tên ga nằm ngay trước mặt. Cô ngẩng lên. Khựng lại. Rồi quay phắt về phía đoàn tàu. Cánh cửa vừa khép.
Qua lớp kính, ánh mắt cô bắt gặp Minh trong chưa đầy một giây. Ông vẫn đứng ở vị trí cũ, một tay đặt lại lên thanh vịn. Đoàn tàu chuyển bánh. Ga của cô còn hai trạm nữa.
Minh nhìn hình ảnh mình phản chiếu trên cửa kính, rồi lấy điện thoại ra như chưa có gì xảy ra.
Khoảng bốn mươi phút sau, ông mở cửa căn nhà ở cuối một con phố nhỏ. Chìa khóa được đặt xuống chiếc khay cạnh cửa.
Keng.
Minh tháo giày, xếp sát vào tường. Áo khoác được treo lên móc. Chiếc cặp đặt xuống ghế. Ông đóng cửa.
Click.
Tiếng xe ngoài phố biến mất. Không còn tiếng loa. Không còn bước chân chen nhau dưới ga. Không còn ai vô thức dịch sang một bên khi ông nhìn vào khoảng trống.
Minh đi vào phòng khách. Ông kéo chiếc ghế bên bàn ăn ra, đặt điện thoại xuống mặt bàn. Ngón tay khẽ gõ lên mặt kính.
Một tiếng.
Ngừng một nhịp.
Rồi thêm hai tiếng nữa.
Minh đứng yên.
Một giây.
Hai giây.
Không có tiếng ghế ngừng xê dịch. Không có ánh mắt nào quay về phía ông. Bàn tay Minh dừng trên mặt bàn. Căn nhà vẫn im lặng. Sau vài giây, ông rút tay về. Chiếc ghế đối diện vẫn nằm nguyên dưới bàn.
✦ ✦ ✦
Tiếng chuông cửa vang lên khi Minh vẫn còn đứng cạnh bàn. Ông nhìn về phía cửa. Chuông reo thêm lần nữa, ngắn hơn. Minh bước ra mở khóa.
Người phụ nữ đứng bên ngoài đã ngoài bốn mươi. Mái tóc ngắn hơn trong tấm ảnh Minh vẫn còn nhớ, vài sợi bạc lẫn ở thái dương. Một túi giấy nhỏ nằm trong tay trái, túi xách đeo chéo bên vai.
Vừa thấy Minh, Ngọc nhướng mày.
“Lâu thế. Tôi tưởng ông ngủ rồi.”
“Bà có báo trước đâu.”
“Báo trước thì ông lại bảo bận.”
Minh tránh sang một bên.
“Vào đi.”
Ngọc bước qua cửa, cúi xuống tháo giày.
“Nhà ông vẫn im như thư viện vậy.”
“Thư viện còn đông hơn.”
“Ừ. Quên mất ông làm ở trường.”
Ngọc đặt túi giấy lên bàn phòng khách rồi tự kéo ghế ngồi. Minh đi lấy thêm một chiếc cốc.
“Uống gì?”
“Nước được rồi.”
Minh đặt cốc trước mặt bà rồi ngồi xuống đối diện.
Ngọc uống một ngụm, mắt vẫn nhìn quanh căn phòng.
“Nhà ông chẳng thay đổi gì mấy.”
“Bà tới kiểm tra nội thất à?”
“Không. Tiện thì chê thôi.”
Minh khẽ gật đầu.
“Cảm ơn.”
“Không có gì.”
Ngọc cười, rồi xoay chiếc cốc giữa hai bàn tay.
“Tuần sau ông có đi không?”
“Có năm nào tôi không đi?”
“Không.” Bà ngừng một chút. “Nhưng năm nào tôi cũng phải hỏi.”
Minh không đáp.
“Năm nay chắc đông hơn đấy. Mấy đứa ở xa cũng về được kha khá.”
“Ừ.”
“Ông đừng đến trễ.”
Minh ngước lên.
“Tôi chưa từng đến trễ.”
Ngọc bật cười.
“Biết rồi. Giáo sư Minh lúc nào cũng đúng giờ.”
Bà vừa nói vừa mở túi xách, lục một lúc rồi lấy ra một phong bì giấy đã ngả màu.
“À, suýt quên.”
Phong bì được đặt xuống giữa bàn.
“Dọn lại đồ ở nhà mẹ tôi, tìm được cái này.”
Ngọc rút ra một tấm ảnh cũ. Minh nhìn xuống.
Một nhóm học sinh chen nhau giữa sân trường. Đồng phục cuối ngày chẳng còn ai ngay ngắn hoàn toàn. Có người quay mặt đúng lúc chụp, có người giơ hai ngón tay sau đầu bạn bên cạnh, vài chiếc cà vạt đã bị kéo lệch. Gần giữa khung hình, Ngọc tuổi mười sáu đứng sát Minh. Một tay bà giơ chữ V, nụ cười gần như chiếm hết khuôn mặt. Minh bên cạnh đứng thẳng, hai tay bỏ trong túi quần.
Ngọc nhìn tấm ảnh rồi bật cười.
“Trời ơi.”
Minh liếc sang.
“Mặt ông hồi đó đúng kiểu ai nợ tiền ông vậy.”
“Bây giờ khác à?”
“Bây giờ biết giả vờ thân thiện hơn.”
Minh nhìn bà.
“Cảm ơn.”
“Không có gì.”
Ngọc kéo tấm ảnh về phía mình một chút. Nụ cười trên môi dịu xuống.
“Hồi đó yêu nhau giấu giếm mà vui ghê…”
Minh không nói.
Ngọc vẫn nhìn phiên bản mười sáu tuổi của hai người.
“Trong trường gặp nhau cứ làm như chẳng quen.”
“Chủ yếu là bà nghĩ không ai biết.”
Ngọc quay sang.
“Ý ông là sao?”
“Không có gì.”
“Ê.”
Ngọc nhìn ông vài giây rồi bật cười.
“Bao nhiêu năm vẫn cái kiểu nói nửa câu rồi thôi.”
Minh cầm cốc nước lên. Ngọc cúi xuống tấm ảnh lần nữa.
“Cái này chụp cuối lớp mười đúng không?”
“Ừ.”
“Nhìn mặt đứa nào cũng ngố.”
Minh nhìn theo.
Ngọc giữ tấm ảnh thêm một lúc, khóe miệng vẫn còn nụ cười nhỏ.
“Lâu thật.”
“Ừ.”
Bà đặt tấm ảnh xuống bàn. Hai người chuyển sang vài câu chuyện vụn vặt khác. Minh phần lớn chỉ nghe, thỉnh thoảng đáp lại một câu.
Gần mười giờ, Ngọc nhìn đồng hồ rồi đứng dậy.
“Thôi, tôi về. Mai còn làm.”
Minh cũng đứng lên.
Ngọc đeo lại túi xách, đi được vài bước thì quay đầu nhìn tấm ảnh vẫn nằm trên bàn.
“Ông giữ đi.”
“Của bà mà.”
“Tôi chụp lại rồi.”
Minh nhìn tấm ảnh.
Ngọc cúi xuống xỏ giày.
“Tuần sau nhé.”
“Ừ.”
“Đừng đến trễ.”
“Tôi chưa từng đến trễ.”
“Biết rồi.”
Ngọc mở cửa, quay lại giơ tay.
“Ngủ sớm đi, giáo sư.”
Minh khép cửa sau lưng bà. Tiếng bước chân ngoài hành lang xa dần. Rồi mất hẳn.
✦ ✦ ✦
Căn nhà trở lại im lặng. Hai chiếc cốc vẫn còn trên bàn. Một chiếc đã cạn, chiếc còn lại chỉ vơi một nửa. Ở giữa chúng là tấm ảnh cũ.
Minh đứng nhìn một lúc rồi cầm nó lên, mang vào phòng làm việc. Ông đặt tấm ảnh xuống khoảng trống giữa chồng giáo trình và chiếc đèn bàn. Ánh sáng vàng phủ lên lớp giấy đã ngả màu, làm những gương mặt tuổi mười sáu hiện ra rõ hơn.
Ngọc đứng gần giữa khung hình, nghiêng người về phía Minh, một tay giơ chữ V. Nụ cười của cô gần như không thay đổi chút nào trong ký ức ông.
“Hồi đó yêu nhau giấu giếm mà vui ghê…”
Minh nhìn cô. Có lẽ Ngọc thật sự nhớ những năm đó như vậy. Một mối tình đầu. Vụng về, bí mật, và đủ đẹp để hơn hai mươi năm sau vẫn có thể nhắc lại bằng một nụ cười.
Minh thì nhớ khác. Không hoàn toàn khác. Chỉ là có những chuyện Ngọc từng nghĩ là tình cờ, Minh biết chúng không phải. Có những khoảnh khắc cô tưởng đã tự nhiên xảy ra. Minh biết mình đã đẩy chúng đến gần hơn một chút. Khi ấy, ông gọi đó là tò mò. Sau này, Minh không còn dùng từ đó nữa.
Ngón tay ông dừng trên mép tấm ảnh. Ngọc tuổi mười sáu vẫn cười với ống kính. Minh nhìn thêm vài giây. Rồi ánh mắt dịch sang bên cạnh. Qua những gương mặt chen nhau ở phía sau.
Gần mép khung hình, một cậu thiếu niên đứng lệch khỏi nhóm chính. Một bên vai bị người phía trước che khuất, cà vạt hơi lệch, hai tay bỏ trong túi. Cậu không nhìn máy ảnh.
Minh khựng lại.
Giữa hơn ba mươi người đang hướng mắt về phía ống kính, cậu thiếu niên ấy lại nhìn sang một hướng khác. Về phía Minh. Khóe miệng hơi nhếch lên.
Minh nhìn cậu lâu hơn một nhịp.
Kim đồng hồ trên tường dịch thêm một nấc.
Tách.
Căn phòng vẫn im lặng. Trong ảnh, Ngọc vẫn đang cười. Minh không còn nhìn cô nữa.
Tách
Tách
Tách
— END EPISODE 0 —